۰۵ اسفند ۱۳۹۵


کد: 111 | تاریخ : ۳۰ خرداد ۱۳۹۳ | ساعت: 08:15 | بازدید: 1,556 بازدید
پرینت (چاپ)


دیدگاه ها :

  1. محسن -دوشنبه, ۲۴ آبان ۱۳۹۵ در ساعت ۳:۴۱ ب.ظ

    قای وزیر، ایرنا را دریابید
    ******************************
    با تغییر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، گمانه زنی در باره مدیریت دستگاه های وابسته به این وزارتخانه نیز بالا گرفته است.
    یکی از این دستگاه های بسیار مهم – هرچند گمنام و حاشیه ای – خبرگزاری جمهوری اسلامی به عنوان خبرگزاری رسمی کشور است که مدیریت آن از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تعیین می شود.
    نگاهی به سیرواسیر تحولات این سازمان در سال های گذشته مبین مسائل عدیده مبتلابه آن است که به دلایل ناشناخته همواره از بوته نقد و واکاوی پنهان مانده است.
    در این مطلب، ما با بررسی مسائل ساختاری یگانه سازمان رسمی خبری کشور، مسائل جاری آن را در بوته نقد و داوری قرار داده ایم.
    واگرایی ایرنا در تحولات پرشتاب دنیای رسانه
    ———————————————-
    در پرتو تکوین تحولات پرشتاب دنیای رسانه، ملاحظات کلاسیک رجحان بندی مراکز خبری در نظام ارتباطی و اطلاعاتی جهان نیز دچار استحاله و دگردیسی شده است.
    اگر در گذشته، ملاحظات انحصار دسترسی به اطلاعات و پشتوانه مالی، شاخص تمرکز اخبار در مراکز خبری عمده و سرآمد اعم از دولتی، شبه دولتی یا خصوصی بود، امروزه به یمن دستاوردهای شگرف تکنولوژی ارتباطی و اطلاعاتی، کنش های رسانه ای نیز جنبه فراگیر و تمرکز زدا یافته و عملاً از انحصار سامانه های حکومتی یا شبه حکومتی خارج شده است.
    به همین دلیل هم امروزه با حسن تدبیر و برغم امکانات محدود، یک سامانه خصوصی و کوچک خبری نیز می تواند تاثیری در نظام اطلاعات و اخبار یک کشور بر جا بگذارد که شاید مراکز خبری بزرگ و پرسابقه مستظهر به حمایت های دولتی یا سرمایه گذاران بزرگ هم از انجام آن قاصر باشند!
    نمونه این مراکز، خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) است که برغم سابقه 80 ساله اش و داشتن بیشترین تعداد خبرنگار در کشور(با بیش از یکهزار نیرو) نسبت به دیگر سامانه های خبری، در رتبه بندی رنکینک سامانه های فارسی زبان(الکسا) حتی از سایت های دارای چند نفر نیرو با امکانات اندک، عقب تر و دارای تاثیرگذاری محدودتری است.(برای نمونه مقام ایرنا در این رده بندی در روز15 آبان سالجاری، هشتاد و چهارم و از تمام خبرگزاری ها و سایت خبری شناخته شده کشورعقب تر است)
    ایده امحاء یا ادغام ایرنا
    ————————-
    گواینکه ایرنا در دوران جنگ تحمیلی در پرتو حضور چشمگیر نیروهای خدوم، حرفه ای و ایثارگرش و البته بخاطر شرایط قبض و بسته و انحصار خبری در آن زمان و نیز معدودیت شمار رسانه های فعال در صحنه، کارنامه ای بس درخشان و ستودنی از خود برجا گذاشت معهذا در دوره جدید با ظهور تحولات ارتباطی و اطلاعاتی و پیدایش سایت ها و خبرگزاری مختلف، عملاً راه قهقرایی و واگرایی را در پیش گرفته است.
    بر همین اساس، هدف مطلب حاضر این است تا با وانمایی آسیب های مبتلابه این سازمان که رهبر معظم انقلاب از آن تحت عنوان “دست بزن نظام” نام برده اند، اما امروزه در عرصه رقابت با سایت های جدید خبری حرف چندانی برای گفتن ندارد، ضرورت آسیب شناسی ساختار این رسانه کهنسال و یافتن رهیافتهای اصلاحی را بیان کند.
    درهمین راستا به دلیل کاهش کارایی حرفه ای این مرکز قدیمی خبری و عقب ماندگی اش از عرصه رقابت های رسانه ای، مدتی پیش در برخی محافل، فلسفه ادامه کار ایرنا با یک علامت سئوال بزرگ مواجه شد و برخی ایده پردازانه حتی ضرورت واگذاری آن را در قالب اصل 44 به بخش خصوصی مطرح کردند که با درایت مقام رهبری دائر بر مستثناء کردن این سازمان از شمول واگذاریها، این دیدگاه تاکنون راه به جایی نبرده است.
    مضاف براین، با شکل گیری خبرگزاری شبه رسمی “صدا و سیما”، برخی افراد حتی پیشنهاد ادغام ایرنا در این نهاد نوپدید را به مصلحت دانسته و آن را رهیافتی هم برای قوام و دوام خبرگزاری رسمی کشور، هم جلوگیری از موازی کاریها و ریخت و پاشها توصیف کرده اند مع الوصف با توجه به روند فزاینده ظهور خبرگزاریها و سایت های خبری و تمایل سازمان ها و دستگاه های مختلف برای داشتن یک سامانه خبری مستقل و درعین حال همپو و همگرا با شرایط روز نظام ارتباطی و اطلاعاتی که تا این لحظه شمار آنها در کشورمان به بیش از 60 خبرگزاری بالغ می شود و نیز رقابت شدید رسانه ای در دنیای جدید، ایده الحاق یا امحای خبرگزاری رسمی کشور، طرحی ناپخته و سطحی نگرانه به نظر می رسد.
    با این وجود، با توجه به شرایط اسفبار حاکم براین سازمان کهنسال خبری و سیر قهقرایی اش از یکسو و صحت و صلابت انتقادات مطروحه علیه آن از سوی دیگر، بجاست تا با شناخت بهتر چرایی روند نزولی این مرکز مهم رسانه ای، آن هم در عصر جهش آسای رسانه ای کنونی، راهکارهای تحکیم و تثبیت مقام و موقع این رسانه رو به افول را یافت و برای آن چاره ای عاجل اندیشید.
    بحران هویت ایرنا در نظام دیوانی کشور
    —————————————-
    نگاه اجمالی به ساختار سازمان خبرگزاری جمهری اسلامی در اداور مختلف بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، نشان می دهد که ایرنا قطع نظر از دوره استثنایی جنگ تحمیلی، عملاً در رده حساسیتها، رویکردها و ساختبندی های سازمانی کشور جای چندانی نداشته و هر دولت صرفاً به اقتضای پیوستگی نهادی این سازمان به ساختار دیوانی خود و برای رفع تکلیف، لاجرم شخصی را به مدیریت این سازمان می گماشته و بعد از آن دیگر در عمل کاری به فعل و انفعالات درونی “دست بزن نظام” نداشته است.
    در عصر نوظهور رسانه سالاری در نظام نوین جهانی که کشورهای مختلف حتی کشورهای دست چندم با وقوف به نقش کارافزاری نظام رسانه ای در پیشبرد منویات منطقه ای و بین المللی بر تقویت قدرت رسانه ای خود همت گماشته اند، آن هم در کشوری مثل کشور ما که عملا جزو بیشترین هدف حملات خبری سلطه جویان جهانی و اقمار منطقه ای آنها قرار دارد، شگفت این است که وضعیت یگانه سازمان خبری در کشور که حکم تریبون اعلام مواضع رسمی و قابل استناد نظام اسلامی نیز محسوب می شود، در اغلب دولت های بعد از انقلاب محل اعراب چندانی نداشته است.
    خنده دار این است که سوای بحران گمنامی این سازمان در نزد افکار عمومی – که بخشی از آن منبعث از اصرار به حفظ پسوند نام عام “جمهوری اسلامی” برای خبرگزاری بود – حتی بسیاری از دستگاه ها و مدیران دولتی نیز هنوز این رسانه 80 ساله را یا جزو صدا و سیما می انگارند یا بعضا آن را به جای روزنامه جمهوری اسلامی می گیرند.
    ایرنا، جولانگاه مدیران ناکارآمد
    ———————————
    درواقع اغلب دولت های بعد از انقلاب به یگانه سازمانه رسمی خبری تحت امر خود در عمل اعتنای چندانی نداشتند، که اگر می داشتند دوره طولانی 28 ساله روند نزولی کارکرد ایرنا بعد از جنگ، فرصتی کافی برای جستار آسیب شناسانه و انجام اصلاحات لازم درآن بود تا خبرگزاری رسمی کشور- در عصر رشد و رویش سامانه های خبری نوظهور- روز به روز ره واگرایی طی نکند و به این روز نگونسار کنونی اش دچار نشود.
    یکی از دلایل روشن بی توجهی دولت به سرنوشت تراژیک ایرنا، بی اعتنایی محض به تعیین مدیران عالی این سازمان بوده است به گونه ای که در ادوار مختلف با آمدن هر دولت- قطع نظر از سمپاتی های سیاسی اعم از اصلاح طلب یا اصولگرا- برخی از ناکارآمدترین و دست چندمترین افراد دستگاه های دیگر- بدون عنایت به میزان قابلیت ها و توانمندیهای حرفه ای و رسانه ای آنها- برای سپردن مسوولیت اداره “دست بزن نظام” برگزیده می شده اند و بعد از طی پروسه کوتاه مدت زمان تحویل و تحول و واگذاری پست مدیریت به آنها، دولت و وزارت مربوطه یعنی وزارت ارشاد نیز منبعد درعمل هیچگونه پایش و اشرافیتی بر کارکرد و مدیریت این افراد در مهمترین سامانه رسمی خبری کشور نداشته اند و دانسته یا ندانسته، با این کار عملا امکان جولان بی محابای مدیران ناکارآمد و به تبع تضعیف هرچه بیشتر کنش های رسانه ای مهمترین خبرگزاری کشور را رقم می زده اند.
    پرواضح است که در عصر نوین ارتباطی، تنها داشتن سازوکارهای برتر فناورانه وجه برتری و رجحان سرآمدی رسانه ها نسبت به یکدیگر نیست بلکه در کنار این وجه ممیزه، داشتن رویکردهای حرفه ای مخاطب پسند و ازآن مهمتر داشتن قویترین، کارآمدترین و باسوادترین مدیران و کارشناسان برای ایفای نقش در این زمینه، رکن رکین پیشرانی هر سامانه خبری محسوب می شود.
    با این وجود، نگاهی به کاراکتر و خصلت های تعدادی از مدیران منصوب در یگانه سازمان مهم خبری کشور نشان می دهد که دولت های مختلف برای رفع تکلیف خود در ازای این سازمان وابسته به خود از جاهای گوناگون از شهرداری یک شهر گرفته تا کتابخانه ملی و… اغلب غیرحرفه ای ترین یا دستکم گمنامترین افراد را سکاندار کشتی طوفان زده ایرنای بی نام و نشانی کرده اند در حالی که چنین سازمان مهم اما گمنامی، برای کسب وجاهت از دست رفته و رفع بحران هویتش بشدت نیازمند گزینه های نامی و شناخته شده و متنفذ بوده است.
    شگفتا که دراین میان، اگر دست برقضا برخی از کسانی که یا خود ایرنانی بوده یا سابقه خبری داشته اند وقتی در کرسی مدیریت این سازمان جلوس می کرده اند، دیری نمی پائیده که آنقدر درگیر کارهای حزبی یا مسائل حاشیه ای مثل پدیده زائد قوربالا قوزی به نام روزنامه ایرنا قرار می گرفته اند که خواه ناخواه مصالح عالی این سازمان دولتی را فدای کناکنش های خطی و فردی خود می ساخته اند.
    در اینجا فقط بصورت گذرا اشاره شود که طبق فلسفه تکوینی روزنامه ایرنا، از روز اول قرار بر این بود که این نشریه بعنوان یک کاتالیزور مُعین، هم ارگانی تمام قد برای انعکاس مطالب خبرگزاری باشد و از وابستگی ایرنا به روزنامه ها بکاهد، هم محملی درآمدزا برای کمک به حال ایرناییان که به اقرار همه دولتمردان گذشته تا حال، درآمد آنها بطرز شگفت انگیزی ناچیز بوده و هست، باشد که درعمل نه تنها این اتفاق نیفتاد بلکه به موسسه ای طفیلی بر دوش مدیریت سازمان، مکنده اعتبارات آن و خوانی گسترده برای اغیار نه صاحبان اصلی آن یعنی ایرنائیان تبدیل شد.
    ایرنایی که نردبان ترقی مدیرانی است که برای رفتن می آیند
    ——————————————————-
    در حقیقت، شرایط نامی ایرنای مظلوم به گونه ای بوده که در این سال ها برخی از مدیران نوآمده، درواقع از روز اول برای رفتن به ساختمان خبرگزاری قدم می گذاشته اند تا از طریق نردبان ترقی نام سازمانی که برغم رنگ و لعاب حاشیه ای و نزارش، خواه ناخواه، دارای نقشی مهم در دستگاه رسانه ای کشور و مرجعی مورد وثوق در رفرنس های اسنادی فرامرزی بوده و بهرحال بخاطر نوع کارش نیز به همه مقامات کشور دسترسی داشته، از طریق مکانیزمهای مختلف مثل لابی گری، در آینده به مدارج بالاتر از اعم وزارت ، سفارت یا … نائل آیند.
    مامن ایرنای گمنام، حافظ مقام مدیران ناکارآمد
    ———————————————–
    کلیت مسائل پیش گفته سبب شده تا مدیریت خبرگزاری جمهوری اسلامی در همه این سالها، اغلب در پیله و حاشیه ای امن به دور از پایش های دولتی بسر ببرد وهمین پدیده نیز موجب شده تا علاوه براینکه امکان جولان بی محابا، غیرمدبرانه و حتی اجحاف آمیز مدیران این سازمان را علیه نیروهای انسانی تحت امر خود فراهم کند بلکه پروسه پیشرفت یا پسرفت خبری آن را نیز بشدت تابع نوسات رفتاری مدیریت هایی غیرحرفه ای آن سازد.
    برای نمونه کافی بوده که دولت و به نیابت از آن شخص وزیر ارشاد، شخص گمنامی را به ضرب و زورهر توصیه و سفارشی و بدون کمترین صلاحیت حرفه ای از گوشه و کنار هر دستگاهی می یافته و به مدیریت ایرنا می گماشته و او نیز با طمطراق نام بلند مدیرعامل به اتاق مدیریت این سازمان در یک ساختمان رنگ و رو رفته اما بواقع مهم در خیابان ولیعصر وارد می شده و بعد از آن دیگر عملاً هیچ نظارت و پایش چندانی روی کارکردش صورت نمی گرفته و همین امر هم عرصه را برای جولان و یکه تازی فرد مدیر غره به مقام خود را فراهم می ساخته است.
    البته خاطرنشان کنیم که در چارچوب ساختار حاکم بر ایرنا، به ظاهر یک گروه متشکل از چند وزیر باید بر کار این سازمان اشرافیت داشته باشند که این کار جز با انقعاد گاه و بیگاه جلسات تشریفاتی آن، در عمل هیچ افاقه ای به حال روند کاری و مدیریتی خبرگزاری دولتی کشور نداشته است.
    البته چنانکه اشاره رفت، یکی از دلایل وضعیت ناگوار حاکم بر خبرگزاری جمهوری اسلای، گمنامی یا بحران هویت ایرنا، نه تنها در نزد افکار و افواه عمومی بلکه بطرز شگرفی حتی در نزد مسوولان کشور بوده که سبب شده، این سازمان مهم خبری زیاد در کانون توجهات از بالا نباشد خاصه اینکه روند نزولی کارکرد حرفه ای و آسیب های ناشی از وجود مدیران نالایقش، بعنوان عاملی مزید بر علت بر دامنه حاشیه روی و کمرنگ شدن نقش مهمترین رسانه خبری کشور افزوده است.
    به دیگر سخن، برغم اینکه ایرنا بعنوان یگانه سازمان رسمی پرسابقه دارای جایگاه منحصر بفرد در نظام رسانه ای کشور محسوب می شود اما واقعیت این است که این سازمان همواره از نوعی گمنامی حاشیه مند مدیریتی هم برخوردار بوده و برغم شان نزول و نقش رسمی پررنگش در نظام اطلاع رسانی کشور، از نظر ملاحظات سازمانی در نوعی زره استتار درونگرا و از نظر وجاهت همگانی در نوعی بحران هویت برون گرا قرار داشته است.
    در اصل باید گفت حاشیه امن سنتی مدیران ایرنا ناشی از همین هویت گمنام و کوچکی ساختار آن و تاثیر اندکش در ملاحظات جاری نظام خبری کشور و در نتیجه امکان جولان بی محابای توسن مدیریت های خودکامه در این سازمان دولتی را پدیده آورده و تداوم بخشیده است.
    ساختار مدیریت رسانه ای موفق در زمره سامانه هایی هستند که در کنار استفاده از نیروهای توانمند حرفه ای، امکان مدیریت شورایی را فراهم می آورد و در پرتو همفکری خودپوی جمعی در جهت رشد و تعالی سازمانی بهره می گیرد، رویه ای که در ایرنا جای چندانی نداشته و ندارد و یکی از دلایل نارآکارآمدی سال های اخیرش نیز ناشی از جزمیت پدیده مدیریت اقتدارگرای آن است.
    شبکه درهم تنیده غیرخودیها در بافتار ایرنا
    ——————————————
    چنین تشکیلات معیوبی به مرور سبب شکل گیری برخی کانون های خانوادگی، رفاقتی و باندی در این سازمان دولتی شده که نتیجه طبیعی اش نیز سیر قهقرایی حرفه ای در دیرپاترین رسانه خبری کشور بوده است، چه، اگر در گذشته، نیروهای حرفه ای و کارآزموده به یمن قابلیت ها و استعدادهای فردی خود وارد مجاری کاری این سازمان می شدند و رشد می کردند و به تبع تجمیع قوای منفرد آنها، خروجی خبرگزاری هم در عمل یک رسانه حرفه ای و پویا را تشکیل می داد، کم کم با خروج نیروهای حرفه ای و آمدن افراد غیرخودی اعم از مبتدی، توصیه ای یا تحمیلی وارده از طریق مجاری باندی و لابیستی از دستگاه های دیگر، قابلیت های خبری این سازمان به مرور رو به کاستی و ضعف گذاشت.
    پرواضح است که مشکلات مبتلابه خبرگزاری تنها در نظام خروجی این سازمان تجلی ندارد بلکه نقایص موجود در لابلای ساختار اداری و تشکیلاتی آن نیز به شکل اسفباری رسوخ یافته است.
    واقعیت این است که حاکمیت روابط غیرحرفه ای در ساختار خبری و اداری ایرنا به گونه ای بوده که چه بسیار کارکنان غیرحرفه ای و نوآمده که خیلی زود به پست ها و مدارج بالا و برعکس، چه بسیار نیروهای لایق و توانمند و کارکشته در رده های پایین به کار گماشته شده و می شوند و به همین دلیل هم بسیاری از امتیازات خاص درآمدساز و اعتبارآفرین سازمان مانند اعزام به ماموریت های خارجی یا تصدی مناصب مدیریتی نصیب نورچشمی های دارای توصیه های فراسازمانی می شده یا همچنان می شود.
    اگر یک تحقیق ساده در این سازمان صورت بگیرد سوابق موجود به وضوح نشان خواهد داد که در این سالها چه کسانی برای چندین بار به خارج رفته اند و چه کسانی مرتباً بین گزینه ماموریت در خارج و مناصب مدیریتی در داخل در حال رفت و آمد بوده اند و چه نوآمدگان گمنامی بدون کمترین لیاقتی و صرفا بر اساس حلقه های ارتباطی پشت پرده و پیوندهای باندی، خانوادگی یا حزبی و با گوشه چشم مدیریت سازمان به پست های بالا منصوب و از امتیازات خاص برخوردار شده یا می شوند و بالاخره چه کسانی با داشتن همه خصلت های حرفه ای و تجربی و تحصیلی، یک عمر مورد بی مهری مدیران قرار گرفته و سرانجام با حقوق اندکی بازنشسته شده و رفته اند.
    فی الواقع به دلیل وجود تبعیضات ناروا در توزیع امتیازات این سازمان، اختلاف درآمد بین کارکنان این سازمان به شکل معنی داری فاحش و تبعیض آلود است و ریتم متعارف عواید و مزایای سازمانی در آن بیش از آنکه تابع قابلیت های شخص و ذاتی کارکنان از حیث دانش حرفه ای، تجارب فردی و حتی مدارج تحصیلی و … باشد، تابع متغییرات سیکل پیوندهای معیوب و مکتوم اداری، سلیقه شخصی مدیریت و صد البته سفارش ها و توصیه های فراسازمانی است.
    محرز است که نتیجه وجود چنین سیستمی یا باعث انفعال و گوشه گیری نیروهای قابل و حرفه ای می شود یا آنها را به عصیان علیه سیستم وامی دارد و یا آنها را به ترک سازمان و یافتن جاهای جدید ناگزیر می سازد، جایی که لااقل به قابلیت های حرفه ای و ذاتی آنها بها دهند و از عذاب تبعیضات ناروا مصون واز رنج تبعیت از مدیران نالایق برحذرشان بدارند که ماحصل قابل انتظار و طبیعی همه این تنشها نیز چیزی جز کاهش قابلیت های کلان حرفه ای سازمان رسمی خبری کشور در همه این سالها نبوده است.

    آسیب پذیری ایرنا از رفتار جناحی مدیران
    ——————————————-
    یکی دیگر از گرفتاریهای مبتلابه ایرنا، تغییرات سیاسی ناشی از تعویض دولت هاست که سبب شده، مبانی و رویه های خبری و حرفه ای این سازمان نیز همواره دستخوش نوسانات شدید زیانبخش شود.
    گواینکه با تغییر دولتهای دارای سمپاتی های سیاسی مختلف در کشور پرپیداست که آثار آن نیزخواه ناخواه در همه ارکان و تشکیلات کشور به شکل اجتناب ناپذیری رخ می دهد معهذا واقعیت این است که تاثیر چنین نوساناتی در جایی مانند خبرگزاری رسمی و دولتی کشور بسیار شدیدتر و زیانبارتر بوده است زیرا پرپیداست هر دولتی بسته به رویکرد خطی خود می کوشد مدیر سمپاتیک شش دانگی ولو عاری از دانش حرفه ای را بر اریکه کار سوار کند و رویکردهایش را در این سازمان حتی به قیمت زیرپا گذاشتن اصول حرفه ای اعم از نوع نگارش خبر یا حتی تعیین خروجی صرفنظر از محکمات حرفه ای به مورد اجرا گذارد.
    در چنین فضایی روشن است که هرگاه بین ملاحظات مبانی حرفه ای و منافع باندی مدیریت حاکم در سازمان تعارضی پیش آید، کارکنان چاره ای ندارند جر آنکه مولفه دوم را بر گزینه اول رجحان بخشند.
    هرچند که جای چون و چرا نیست که هر دولت که با انتخاب مردم بر سرکار می آید، بطور طبیعی نیز حق دارد سلایق خود را در سازمان های تابعه اش جاری سازد اما واقعیت این است که در دستگاهی که تغییرات درخواستی، گاه به قیمت زیرپا گذاشتن مبادی اساسی کار می انجامد، چنین دخالت های درعمل نقض غرض محسوب می شود و با فلسفه کارکرد سازمانی آن در تعارض محض قرار می گیرد بخصوص هنگامی که مدیرعاملی متعصب با رویکرد تمام حزبی برای آن برگزیده شود که بخواهد به یکباره کل شاکله خبری و سیاست های جاری حرفه ای این سازمان را به نفع تمایلات بالادستی خود متحول و درواقع نیست و نابود کند.
    این پدیده خاصه در حوزه دولت های دارای رویکردهای شدید خطی بارها در خبرگزاری رسمی کشور به وقوع پیوسته و روال کار آن را متاثر از تغییر ناگهانی سیاستها و آمریت های حزبی مدیران جدیدش نسبت به مدیران قبل از آن چنان برهم زده که تنها در ظرف مدت بسیار کوتاهی رویکردهای این سازمان را در عمل 180 درجه نسبت به رویه های چند روز قبلش تغییر داده است.
    علی الاصول این مساله ضمن اینکه بخودی خود شیوه ها و اصول ملاحظات حرفه ای را متاثر از نگاه های خطی مدیریت حاکم دچار استحاله می کرده و درنتیجه خروجی سازمان را ضعیف، غیرقابل اعتماد و دچار نوسانات مخاطب گریز می ساخته، بلکه باعث سردرگمی کارکنان و کارشناسان این سازمان می شده که در هر دوره بسته به اقتضای گرایشات خطی و باندی مقام جدید مافوق باید رفتارها و تجارب حرفه ای را تابع امیال مدیران تازه به دوران رسیده تغییر می داده اند و در عصر هر دولت جدید بازیچه هواهای شخصی و حزبی جدید قرار می گرفته اند بدون اینکه حتی جرات ابراز نظر کارشناسی نیز داشته باشند.
    علاوه براین، تداوم و تناوب سیکل تغییرات باندی روی کارکردهای حرفه ای ایرنا سبب ایجاد نوعی جبهه آرایی درون سازمانی نیز می شده، به گونه ای که دسته ای از پرسنل برای گرفتن امتیازات جدید یا حفظ امتیازات پیشین خود از در همراهی با سیاست های جدید درمی آمده اند و در مقابل عده ای نیز همچنان به رویه های گذشته خود پای می فشرده اند که البته اغلب مدیران رده میانی(مانند مدیران دوره کنونی) در زمره دسته نخست جای می گرفته و خیلی زود همرنگ جماعت نوآمده می شده اند.
    شاهکار مدیریت کنونی در ایرنا
    ————————————-
    با همه مشکلات پیش گفته که در ادوار مختلف، کم و بیش، در سازمان خبرگزاری وجود داشته است، به اعتقاد بسیاری از ایرناییان، دوره مدیریت کنونی یکی از اسفناکترین دوران مدیریت در سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی است.
    گواینکه در نمودار سینوس حرکتی سال های گذشته ایرنا به دلیل همه مشکلات پیش گفته اعم از بحران هویت، مدیران نالایق و تضییق امکانات و نزول کیفیت خروجی و…، این سازمان همواره با مشکلات ساختاری دست و پنجه نرم می کرده اما در دوره کنونی، تصدی مدیریت سازمان توسط فردی خودرای، مستبد و نالایق چنان صدماتی به آن وارد کرده که حتی خیلی از کارکنان بزرگترین سامانه خبری کشور، از آن به عنوان تیره ترین دوران خبرگزاری رسمی نظام یاد می کنند.
    شگفت تر از همه این است که مدیر کنونی که زیر بیرق دولت اصلاح طلب روحانی و با ادعای پیروی از رویه های اصلاح طلبانه این دولت به صحنه آمده – اما کارنامه اش اکیداً موید این مدعا نیست- چنان اوضاع و احوال اداری و خبری این سازمان را برهم ریخته و عرصه را بر کارکنان نجیبش تنگ کرده که بسیاری از ایرناییان که بصورت سنتی نوعاً دارای گرایشات اصلاحی هستند، این روزها حتی حسرت روزهای مدیریت دولت گذشته را می خورند.
    مدیر کنونی که سالها پیش از تشکیلاتی دیگر پای به این سازمان گمارد و بعد از مدتی به وزارت خارجه رفت، به عنوان یک بازنشسته، گزینه ای بود که از طریق علی جنتی وزیر ارشادی قبلی دولت روحانی به عنوان مدیرعامل به خبرگزاری وارد این سازمان شد.
    او که همراه خود دو نیروی بازنشسته دیگر را وارد ایرنا کرد، در اولین اقدامش با بهانه انجام حرکتی قانونی و برای از رده خارج کردن نیروهای مجرب حاضر در سن بازنشستگی، دست به تصفیه شدید در ساختار نیروی انسانی این سازمان کرد.
    خبرگزاری جمهوری اسلامی که در سه دهه گذشته همزمان با بازنشسته شدن یا رفتن جمعی از نیروهای قدیمی خود مجوز استخدام نیروهای تازه نفس را نداشت و تنها جمع قلیلی از نیروهای کارکشته قدیمی اش را دراختیار داشت، با این حرکت مخرب عملاً با شوک شدیدی مواجه شد.
    نکته جالب توجه این بود که این اقدام با توسل به اهرمی غیراخلاقی و در اصل نوعی گروکشی مالی و تهدید به قطع اضافه کار، بیش از یکصد نیروی کارکشته سازمان که درواقع بخشی از نویسندگان و روزنامه نگاران کشور محسوب می شدند را مجبور به خروج اجباری از ایرنا کرد.
    خنده دار این است که دارودسته مدیریت کنونی که خود در زمره بازنشستگانی اند که علاوه بر دریافت حقوق بازنشستگی در جاهای دیگر نیز برای خود شغل و درآمدهای مضاعفی دست و پا کرده اند- نظیر تاسیس شرکت تبلیغی و تهیه کنندگی برای صدا و سیما – و تازه منت فخر حضورشان را نیز بر سر این سازمان مظلوم می گذارند- به بهانه به ظاهر موجه غیرقانونی بودن اشتغال نیروهای بازنشسته اما بواقع با توجیه ناکارآمدی آنان، به زور شروع به ترخیص تعداد قابل توجهی از نیروهای زبده ایرنا- که در اصل آخرین بازماندگان از نسل حرفه ای ترین نیروهای این سازمان بودند- کردند، کسانی که خیل آنها بعد از ترک ایرنا، بخاطر قابلیت های حرفه ای خود بلافاصله در جاهای دیگر مشغول به کار شدند.
    بازنشسته کردن شتابزده و سرآسیمه این نیروها، که از بخت بد با اجرای قانون حذف نقش اضافه کار در حقوق بازنشستگی کارکنان دستگاه ها نیز توامان شد، تاوان گرانی را برای بخشی از بازنشستگان ستمدیده ایرنا رقم زد، به گونه ای که حقوق بازنشستگی کسی که در این دوره به ضرب و زور مدیران کنونی وادار به بازنشستگی شد، از دریافتی همکارش که چند سال قبل از او بازنشسته شده بود، کمتر بود یا حتی اختلاف درآمد دو ایرنایی که طبق یورش ضدایرنایی مدیریت جدید بصورت همزمان بازنشسته شدند، گاه به دو برابر و حتی بیشتر رقم خورد. این در حالی بود که در دوره مدیران گذشته، حداقل برای جبران کاستی دریافتی مرحله بازنشستگی با استهمال و ایجاد فضای تنفس زمانی و دادن اضافه کار بیشتر می کوشیدند کارکنان در آستانه بازنشستگی، نهایتا با دریافتی بیشتری به افتخار بازنشستگی نائل شوند.
    یکی دیگر از اقدامات مدیریت کنونی، حفظ ساختار مدیریت سازمان در دست مدیران دولت احمدی نژاد یا واگذاری پست های بالا به افراد مبتدی، غیرخبری و حتی بعضاً مطرود نزد بدنه سازمان و درعمل کنار زدن نیروهای مجرب و حرفه ای بود که همین امر بخودی خود دلیلی روشن بر نالایقی مدیریت ارشد سازمان است، مدیریتی که بطور طبیعی و بخاطر ضعف کارشناسی و حرفه ای خود قادر به جذب نیروهای توانمند در ساختار هرم قدرتش نیست.
    مدیران کنونی که گویی خود را آوانگارد نوسازی ایرنا در قالب مصلحانی می پندارند که برای قلع و قمع و کوتاه کردن دست به اصطلاح نااهلان و زیاده خواهان به خرابه ای برجا مانده از پیشینیان پا گذاشته اند، از زمان ورودشان، شمشیر خود را نه تنها علیه شاغلان سازمان بلکه علیه مدیران گذشته آن نیز از رو بسته و به انحاء مختلف به نفی و نهی همه اعمال خوب و بد پیشینیان مبادرت ورزیده اند.
    بدگویی و زیر سئوال بردن همه خدمات مدیران گذشته در زمینه های گوناگون اعم از املاک و مستغلات سازمان و تصمیم به فروش آنها یا برخی اقدامات ضدساختاری در حوزه خبر و پشتیبانی، سیاست انفعالی و در واقع انهدامی دیگری است که در دوره مدیریت جاری بخصوص به دست معاون اجرایی قلدرماب و دارای کیش قدرت کنونی ایرنا پایه ریزی شد، معاونی که برغم وظیفه ذاتی و ستادیش در تامین امکانات و نیازهای معاونت خبری عملا نقش سنگ انداز و مانع تراش در راه فعالیت های بخش خبر سازمان سنگ تمام گذاشت و معاون خبری هم که اخیرا و به ناچار جایش را به کس دیگری سپرد، یارای مقابله با او را نداشت.
    شایان ذکر است که برغم همه معضلات پیش گفته، از حق هم نباید گذشت که برخی از مدیران پیشین سازمان با همکاری مجدانه کارکنان خدوم خود تلاش قابل توجهی را در همه سال های گذشته برای حفظ یا افزایش اموال و سرمایه های ایرنا در جای جای کشور انجام داده اند که مدیریت کنونی به جای تکریم، حق شناسی و پاسداشت این زحمات، اینک طلبکار آنها شده و با بدگویی در باره کارنامه گذشتگان می کوشد به بهانه کاهش هزینه های اضافی و حذف سربارها، درواقع چوب حراج به سرمایه های جاری ایرنا بزند.
    یکی دیگر از دسته گل های به آب داده این مدیریت در چارچوب بسته تخریب سازمان رسمی خبر کشور ناظر به خصلت های خودمحورانه، آن هم در دوران دولتی که یکی از شعارهای انتخاباتی اش تمرکززدایی بود ، گرایش مفرط مدیرعامل کنونی به تمرکزگرایی و شیوه آمرانه اعمال مدیریت از بالا به پایین است.
    گفتنی است که یکی از اقدامات قابل ستایش مدیریت دوره آقای فریدون وردی نژاد در خبرگزاری جمهوری اسلامی در اوایل دهه 70، ایجاد ساختار منطقه ای در سطح کشور بود که به موجب آن خبرگزاری رسمی کشور به هشت بخش واجد خصلت های همگرای بومی و محلی و قومی تقسیم می شد که هر بخش(در هشت نقطه کلیدی کشور) در اصل به مثابه یک خبرگزاری مستقل و مبرا از وابستگی به مرکز در هشت استان اصلی کشور شکل گرفته بود.
    هریک از این بخش ها بعنوان یک سامانه مستقل و بر اساس شناخت و اشرافیت کارکنان هر منطقه بر ملاحظات بومی و قومی خود، کارهای خبریش را اداره می کرد که مدیرعامل کنونی با حذف این نظام جا افتاده و کارشناسی شده و تمرکزگریز که در اصل حاصل سالها تجربه پیشینان بود، از بین برد و کار را به جایی رساند که هنوز که هنوز است وضعیت خبرپراکنی ایرنا در سطح شهرستان بشدت در نوسان بوده و کیفیت خروجی های شبکه های استانی ایرنا هر روز بیش از گذشته افت کرده است.
    یکی دیگر از رفتارهای مذموم و سخیف مدیریت مورد بحث اعمال مضایق و محدودیت های رفاهی و مالی علیه کارکنان سازمانی است که اهمیت فعالیت آنها آنقدر است که مقام معظم رهبری، پیشنهاد واگذاری سازمان آنها را به بخش خصوصی رد کرده اند.
    فی الواقع مخالفت با واگذاری ایرنا به بخش خصوصی در قالب اصل 44 موید اهمیت کارکرد رسانه ای نهادی و محوری در عصر نوین ارتباطات و اطلاعات و عصر جنگ نرم است.
    با این وجود، مدیریت کنونی خبرگزاری جمهوری اسلامی متاثر از رویه های خودکامه اش به انحاء مختلف می کوشد کارکنان ساعی این سازمان را که همواره صورت خود را با سیلی سرخ نگه می دارند، حتی از اقل امکانات رفاهی و مالی نیز محروم سازد که نمونه اش دستورالعمل اخیر برای پرداخت اضافه کار کارکنان شاغل در این سازمان است.
    به گفته همکاران شاغل، مدیریت ایرنا در دستورالعمل جدید خود سطح اضافه کار کارشناسان را که در هر سازمانی رکن پیشرفت و تحولات سازمانی محسوب می شوند به50 ساعت کاهش داده، در حالی که سطح اضافه کار معاونان و مدیرانش را در حد دو برابر یا بیشتر این رقم(یعنی طبق سنوات قبل) حفظ کرده و جالب اینکه به شکل مضحکی این اقدامش را در راستای “تقویت و تشدید حوزه کارشناسی برای کار بیشتر، موثرتر و هدفمند” اعلام کرده است.
    بواقع سیاست حمایتی مدیریت کنونی از کارکنان سازمان خبرگزاری تاکنون سیاستی حذفی، نزولی و دریغ ورزانه بوده که نمونه بارز آن دستور تعطیل کردن صندوق قرض الحسنه کارکنان و فروشگاه تعاونی مصرف ایرناست که اداره خودجوش آنها بر عهده خود پرسنل بود.
    از این گذشته، همزمان با اعمال بخل مدیریتی نسبت به امکانات رفاهی کارکنان، آقایان در مقام دفاع و بلکه نمایش تدابیر خود اقدام به مصادره زحمات گذشتگان به نفع خویش نیز می کنند وبه شکلی خودخواهانه انجام برخی اقدامات اصلاحی که اصولا ایده و اجرای آنها در زمان مدیران پییشن کلید خورده و در دوره کنونی به ثمر نشسته است، را حاصل زحمات خود جا می زنند و منت آن را بر سر ایرناییان می گذارند نظیر استخدام بیش از یکصد نیروی جدید در سازمان یا افزایش35 درصدی حقوق پرسنل که اصولا پایه و اساس آنها سال ها پیش گذاشته شد.
    علاوه براینها و از همه بدتر، ایجاد جو رعب و وحشت جاری در سازمانی است که ارکان آن را کسانی تشکیل می دهند که دستمایه آنها فکر، اندیشه، شعور، شرف و نوشتار است.
    اکنون چنان جو ارعاب و خفقانی در این سازمان رسمی کشور برقرار است که نتیجه کوچکترین انتقادی از سیاست های مدیریت خودرای کنونی، برخوردهای مختلف اداری، حذفی و مالی است.
    روشن است که با اشاعه رویه های خودکامانه و فردگرایانه مدیریت جاری، صدالبته باید انتظار افول قابلیتها واستعدادهای نیروی انسانی و درنتیجه واگرایی کارکرد حرفه ای تنها سازمان خبری رسمی کشور را داشت.
    قدرمسلم در عرصه نوین ارتباطی، پیشگامی در عرصه رقابتهای رسانه ای در گرو وجود نیروهای کارآمد و حرفه ای از یکسو و مقبولیت کنش های هم اندیشانه سازمانی از سوی دیگر است و این خصیصه به ویژه یکی از الزامات بی چون و چرای رفتاری و اعتباری در دستگاه هایی است که فلسفه وجودی و محصولات خروجی آنها جنبه نرم افزاری و اندیشه ورزانه دارد.
    آنچه “دست بزن نظام” می طلبد، برازندگی حرفه ای است
    ———————————————————
    درهرحال، با توجه به جمیع ملاحظات یاد شده، وزیر جدید فرهنگ و ارشاد اسلامی که حتما هم اکنون در حال بررسی شرایط وزارت تحت امر خود و نهادهای وابسته به آن است، باید فکر عاجلی برای نوساختارگرایی یکی از مهمترین دستگاه های زیرمجموعه اش که تاکنون- به هر دلیل- در محاق فراموشی ها و گمنامی ها از کانون توجهات بالادستی خارج بوده، بکند و به جد بکوشد با گماشتن شخصی وزین، برازنده نام دست بزن نظام، شناخته شده و متنفذ در هرم قدرت کشور و بخصوص دارای قابلیت های حرفه ای در راس مدیریت یکی از کهنه ترین و رنگ و رو رفته ترین ساختمانها در خیابان ولیعصر(عج) اما ریشه دار در تاروپود نظام خبری کشور و دارای مقامی رفیع و منیع در سازمان های خبری منطقه ای و اسلامی، تحولی در خور و شایسته در ساختار “دست بزن نظام” ایجاد کند.
    مضاف براین، بایسته است که از این به بعد مکانیزم بهتری برای پایش و نظارت بر روی کارکرد مدیران این سازمان بکار گرفته شود تا درصورت عدم لیاقت کارگردانان منصوب درهر دوره زمانی، اقدامات عاجل برای اصلاح به موقع و تعیین افراد اصلح اتخاذ شود و دیگر لازم نباشد تا آمدن دولت بعدی، لطمات حضور مدیران نالایق ادامه یاید.
    بی شک دلایل متعددی برای افول نقش ایرنا در عرصه جاری رقابت های خبری وجود دارد که لازم است زیر نظر وزیر کمیته ای متشکل از کارشناسان مجرب برای کنکاش دراین زمینه تشکیل شود تا رفع نقایص و آسیب های مبتلابه نرم افزاری و سخت افزاری را وجهه اهتمام خود قرار دهد.
    درعین حال شاید این کمیته با بازتعریف کارکرد سنتی و زمینه سازی برای ایجاد تغییرات قانونی در اساسنامه ایرنا بتواند این یگانه سازمان رسمی خبری کشور را از عواقب ابتلای همیشگی به تنشهای ناشی از تغییرات قوه مجریه مصون بدارد و مکانیزمی برای حفظ قابلیت های حرفه ای آن بخصوص در عصر نوگرایی جاری رسانه ای – که بر پایه رهیافت های نوین مخاطب پسند و اثرگذار شکل گرفته است- بیابد و ایرنایی نو، با صلابت و مصون از لطمات نوسانات مدیریتی و جناحی و در حد وزانت نام “دست بزن نظام” بیافریند.
    دنیای امروز، دنیایی است که در آن کشورهایی قدرت بهتر و بیشتر برای پیشبرد اهداف داخلی و خارجی خود را دارند که از رسانه های قویتر و کارآمدتر برخوردار باشند و رسانه هایی قویتر و کارآمدترند که با جذب نیروهای متخصص و حرفه ای، جامع نگر و پیرو روح هم اندیشانه سازمانی در راه اهداف عالی نهاد خبری خود بکوشند درغیر این صورت دیری نخواهد پایید که دیگر نه از تاک نشان خواهد ماند نه از تاکنشان.
    ایرنایی بازنشسته


  2. habib moazami -چهارشنبه, ۲۶ آبان ۱۳۹۵ در ساعت ۵:۰۹ ب.ظ

    با سلام و تشکر
    مطلب شما استفاده شد





آخرین اخبار