کاوه در «آزادی»

پرسش:نصب مجدد تندیس کاوه آهنگر در میدان آزادی اصفهان؛ اتفاقی که از روز گذشته بخش مهمی از اخبار فضای مجازی را به خود اختصاص داده و هنرمندان و فرهیختگان اصفهان و کشور، فعالان مدنی و میراث فرهنگی، اصفهان‌شناسان و مردم عادی را شادمان کرده است.

پرسش:نصب مجدد تندیس کاوه آهنگر در میدان آزادی اصفهان؛ اتفاقی که از روز گذشته بخش مهمی از اخبار فضای مجازی را به خود اختصاص داده و هنرمندان و فرهیختگان اصفهان و کشور، فعالان مدنی و میراث فرهنگی، اصفهان‌شناسان و مردم عادی را شادمان کرده است.

شرق نوشت:تندیس کاوه آهنگر دوباره به میدان برگشت؛ میدان آزادی. بیش از 10 سال پیش مدیران شهری اصفهان، درفش کاویانی تندیس کاوه آهنگر را به بهانه احداث ایستگاه مترو از میدان آزادی اصفهان پایین کشیدند؛ از همان جایی که قبل‌تر مجسمه شاه‌عباس صفوی را پایین کشیده بودند. اقدامی که باعث شد تندیس کاوه آهنگر با شش‌ونیم متر قد و پیکره پنج‌تُنی برنزی برای سال‌ها در انباری از انبارهای شهرداری اصفهان رها شود. حالا پس از سال‌ها و در این دوره از مدیریت شهری، این تندیس که نماد آزادی‌خواهی ایرانیان و اثری ارزشمند و فاخر از حیث هنری و زیبایی‌شناسی است، دوباره در اصفهان نصب شده تا خواسته 10‌ساله فعالان مدنی، اصفهان‌شناسان، هنرمندان و مردم محقق شود؛ خواسته‌ای که برای سال‌ها نشنیده گرفته شده بود. تندیس، نیمه‌شب نصب شد و گروهی از اهالی شهر از همان نیمه‌شب سلفی‌گرفتن و تجدید خاطره خود با این اثر را آغاز کردند. موضوعی که نشان می‌دهد این تندیس، یک تندیس ساده نیست. نمادی هویتی برای اصفهان، نمادی هنری و زیبایی‌شناسانه برای هنرمندان و نماد کنشگری برای فعالان مدنی است. در‌این‌باره در گفت‌وگویی با خالق این اثر از حس و حالش پس از نصب دوباره تندیس کاوه پرسیدیم. او به «شرق» گفت: احساس می‌کنم پسرم به میدان بازگشته است. این اثر را سال 1379 ساختم و دو سال برایش وقت گذاشتم. این تندیس برای من نماد خیلی چیزهاست. ایرج محمدی معتقد است: ساخت این تندیس هیچ‌گاه برایم یک کار سفارشی و صرفا ساخت یک مجسمه نبوده است. زمانی که این مجسمه را به انبار بردند، گویی پسرم را به زندان برده بودند. او سازنده تندیس شاه‌عباس صفوی نیز هست؛ محمدی دراین‌باره می‌گوید: سال ۱۳۵۰ زمانی که حدود ۲۳ سال داشتم، یک آگهی برای ساخت مجسمه شاه‌عباس منتشر شد. آن زمان به‌تازگی هنرستان را تمام کرده بودم؛ اما طرح من در بین تمام استادان مقام اول را به دست آورد و در نهایت موفق شدم سازنده تندیس شاه‌عباس باشم که تا یک سال بعد از انقلاب در میدان آزادی اصفهان نصب بود، بعد به انبار رفت و برای همیشه گم شد. او ادامه می‌دهد: خوشبختانه تندیس کاوه آهنگر به انبار رفت؛ اما گم نشد و بعد از سال‌ها به میدان بازگشت. او می‌گوید: یکی از قصه‌هایی که در دوران کودکی بارها و بارها از مادرم شنیده بودم و یکی از خاطرات پُررنگ کودکی من است، داستان کاوه آهنگر است. هنوز هم این قصه من را به یاد مادرم می‌اندازد. در این تندیس سعی کردم نشان دهم کاوه آهنگر با وجود اقتدار، خشم درونی خود را خرد می‌کند و با ابهت به پیش می‌رود. کاوه به دنبال تاج و تخت نبوده است. او تنها به دنبال آزادی بود و تمام این داستان در شاهنامه نقل شده است. ابهت اسطوره‌ای این تندیس نمای متفاوتی به میدان آزادی اصفهان داده است؛ گویی مردمی که خاستگاه کاوه آهنگر را فریدن، یکی از شهرستان‌های اصفهان، می‌دانند، با تماشای دوباره این اثر در یکی از میدان‌های اصلی شهر، به گذشته برمی‌گردند. گذشته‌ای که به پستو ‌رفتنی نیست.

نزدیک به یک سال بعد از انتخابات 29 اردیبهشت که شوراهای شهر چند شهر مهم کشور را در اختیار اصلاح‌طلبان قرار داد، مدیریت شهری اصفهان «صاحب درفش کاویان» را سر جای خود برگرداند تا نمادی از دمیدن روح دوباره امید در شهری باشد که در غیاب زاینده‌رود، روزگار را به ناامیدی می‌گذراند. درست چند روز پس از اتمام هفته فرهنگی اصفهان، شهردار اصلاح‌طلب نصف جهان، آرزوی یک دهه‌ای اصفهان‌شناسان و فعالان مدنی مبنی بر بازگرداندن تندیس کاوه آهنگر به میدان آزادی و خارج‌کردن آن از انبار شهرداری اصفهان را محقق کرد. تندیسی که در سال 1379 توسط ایرج محمدی، مجسمه‌ساز، ساخته شد و در زمان دولت اصلاحات در اصفهان، نصب شد. چند سال بعد مرتضی سقائیان‌نژاد، شهردار برخاسته از جبهه پایداری، به بهانه احداث ایستگاه مترو، این اثر فاخر هنری را برای بیش از 10 سال به انبار شهرداری اصفهان فرستاد. نوروزی، شهردار اصفهان، از ابتدای حضورش در این سمت، جلساتی با نخبگان هنری، فرهنگی و اجتماعی شهر داشت که تحقق بازگرداندن کاوه و از انبار بیرون‌کشیدنش هم یکی از خواسته‌های مطرح‌شده نخبگان در همین جلسات بود. اقدامی که در رونق گردشگری نیز تأثیرگذار است. مدیریت شهری جدید اصفهان می‌داند گردشگران امروز، مقصد خود را براساس بازنمایی تصویری انتخاب می‌کنند که از طریق رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و خرده‌روایت‌های فرهنگی دریافت می‌کنند. شهردار از اداره ارزان شهر می‌گوید و با بازگرداندن کم‌هزینه مجسمه‌ای پرابهت، هم خواسته مردم و دوستداران فرهنگ و هنر را محقق کرده و هم برای نمادسازی و تقویت هویت بصری شهر گامی برداشته است. حرکتی در راستای مشارکت‌جویی و مشارکت‌پذیری مردم و پاسخ‌گویی به خواسته‌های فعالان مدنی و دوستداران میراث فرهنگی که پشت درهای شهرداری اصولگرایان مانده بود. این دوستداران میراث فرهنگی معتقدند اگر مدیریت شهری اصفهان، احیای ریشه‌های هویتی، توسعه‌محوری، آینده‌اندیشی و اصلاحات ساختاری را به‌دور از فشارهای برخی جریانات ماجراجو دنبال کند، مسیر اصلاحات را به‌درستی طی کرده است. ریشه‌های هویتی، بخش جدایی‌ناپذیر شهر به‌مثابه یک موجود زنده و نه یک سازه عمرانی است. مجسمه دریادار نلسون در ترافالگار، مجسمه آزادی در ایل دوسیژن یا سیمون  در کاراکاس و دست آخر گاریبالدی در ساحل نیس، اینها و ده‌ها اثر هنری دیگر، مجسمه‌هایی هستند که بخشی از هویت فرهنگی کشورها و شهرهای خود را تشکیل می‌دهند. 

می‌شود کسی به لندن، پاریس یا رم برود و پای یکی از این نمادهای شهری عکسی به یادگار نگیرد، یا اینکه از میدان‌های معروف جهان گذشته باشد و تصویری از یادگارهای تاریخی یا نمادین آنها در ذهنش نقش نبسته باشد؟ در این صورت انگار که آنجا نبوده است. همه اینها یک جای قصه با هم مشترک هستند، نمادهای شهری دارند سازه‌هایی که از دل مفاهیم بنیادین تفکری، خاطرات مشترک یا کهن‌الگوهای ذهنی-تاریخی مردمان آن بیرون آمده‌‌اند و ایستاده بر چهارراه یا وسط یک میدان و جلوی میدانچه، گذر روزگار و گذرکنندگان آنها را نظاره می‌کنند. این نمادهای شهری فقط از منظر زیبایی یا بیان داشته‌ها نیست که مهم هستند؛ به گفته حمید فرهمند‌بروجنی، عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اصفهان، «وجود نمادهای شهری، حس تعلق خاطر به زادگاه و محل زندگی‌ افراد را افزایش می‌دهد و هرچه این حس تعلق خاطر بین مردم بیشتر شود، هویت‌مندی جامعه تقویت می‌شود». او یکی از راهکارهای شهرداری‌ها در همه شهرهای موفق دنیا را حفظ و احیای نمادهای شهری می‌داند که بهادادن به آنها باعث عشق‌ورزیدن کودکان و نسل جدید به شهر و میراث فرهنگی خود می‌شود. بشاهین سپنتا، از فعالان فرهنگی شهر اصفهان، درباره کاوه می‌گوید: «نام قدیم اصفهان، گاوه بوده که برگرفته از نام کاوه است و این موضوع نشانگر تنیده‌شدن هویت اصفهان با کاوه است. همچنین منطقه مشهدکاوه در ۱۲ کیلومتری شهر چادگان، آرامگاه کاوه آهنگر به شمار می‌رود که متعلق به دوره ایلخانیان است و بنای آن حدود ۷۰۰ سال قدمت دارد و در فهرست میراث ملی نیز ثبت شده است». کوروش محمدی، عضو شورای اسلامی شهر اصفهان، درباره بازگشت تندیس کاوه، به «شرق» می‌گوید: «شهرداری وظیفه زیباسازی و حفاظت از داشته‌ها و سرمایه‌های فرهنگی شهر را دارد و از‌این‌رو به مطالبه فرهنگی عموم مردم اصفهان درباره نصب مجدد مجسمه کاوه پاسخ داد.کاوه نماد تلاشگری و آزادی‌خواهی است. نصب تندیس شخصیت‌ها گویای چند شاخصه مهم در شهر اصفهان است؛ در گام اول این تندیس‌ها معرف هنر هنرمندان ایران به شمار می‌روند و در گام دیگر می‌توانند روح فرهنگی شهر را ساماندهی کنند. تندیس‌ها می‌توانند نقاط مکث و توقف‌هایی را که در پویایی فرهنگی شهر وجود دارد پوشش دهند و نقاط مکث را روشن کنند، تندیس‌هایی که تبدیل به نمادهایی می‌شوند و برای شهری تاریخی، فرهنگی و باستانی مانند اصفهان می‌توانند بیان‌کننده تاریخ شهر و به‌نوعی معرف نگاه فرهنگی شهروندان نیز باشند». بر‌همین‌اساس است که هفته فرهنگی اصفهان برگزار می‌شود یا شهردار اصفهان بار سفر به دیگر کلان‌شهرها می‌بندد تا در رساندن پیامی مشارکت کند که اصفهان جدید و قدیم را به هم پیوند می‌زند؛ همان پیوندی که جهان‌شهر اسطوره را در کنار همتایانش می‌نشاند و سرمایه‌های نمادینش را برای دیده‌شدن به اشتراک می‌گذارد. 

 

###




نظرات کاربران

آخرین اخبار
از پرسش به شما 1
از پرسش به شما 2
یادداشت و نظر
از پرسش به شما
تماشا و نشست
© تمامی حقوق برای شرکت ایده بکر مبین محفوظ است.