رازگشایی بعد از 10 سال،

چرا بهرام بیضایی از ایران رفت؟

بیضایی ظاهراً از این اوضاع دلخور شده بود و چند ماه بعد به فکر رفتن از ایران افتاد که مصادف با وقایع بعد از انتخابات سال 88 هم بوده که این هم بی تاثیر نبوده و به این ترتیب بیضایی از ایران مهاجرت کرد و دیگر هیچ فیلمی دست کم تاکنون نساخت اما چون دوره احمدی نژاد بود و وقایع سال 88 ، ذهن ها به سوی عاملیت محدودیت ها بعنوان علت مهاجرت بیضایی شکل گرفت و کوشش ها در رفع آن هم بی فایده بود.

پرسش: آیا بهرام بیضایی کارگردان نامدار و صاحب مکتب سینمای ایران  که حدود ده سال پیش از ایران رفت و دیگر نه تنها به کشورش بلکه به پشت دوربین هم بازنگشت، متاثر ازمحدودیت های کاری سازمان یافته و یا حکومتی جلای وطن کرد؟

تصورعمومی از این مهاجرت، درخود این این سئوال وجود دارد که او ناخواسته و براثر محدودیت های کاری-دولتی اقدام به ترک ایران کرد، اما یافته های «پرسش» ابعاد تازه و ناگفته ای از این مهاجرت را ارائه می کند.

فیلمسازان ایران بیش از هر اداره مملکتی و بیش از هر اداره وزارت ارشاد، با اداره کل نطارت و ارزشیابی سینمایی سروکار دارند. این اداره کل مخزن اطلاعات درباره سینمای ایران و دست درکاران آن است.

یک کارشناس برجسته و قدیمی این اداره کل که خواست نامش ذکر نشود در گفتگو با «پرسش» ، ناگفته های قابل ملاحطه ای درمورد علت مهاجرت بیضایی و شرایط سینمایی او در یکی دو سال قبل از عزیمت از ایران بیان کرد. بیضایی سال 1389 ایران را ترک کرد.

این کارشناس به طورخلاصه و کلی علت قابل توجه واصلی مهاجرت بیضایی را فیلم «وقتی همه خوابیم» که توسط او ساخته شد، می داند.

وی گفت فیلم «وقتی همه خوابیم» مثل هرفیلم دیگرپروانه ساخت گرفت اما بعد از ساخت بازهم مثل هر فیلم دیگر با ممیزی هایی روبرو شد که دلیل آن عدم انطباق فیلم ساخته شده با فیلمنامه مصوب بود.

وی افزود پیش ازآنکه فیلم برای اعضای شورای نمایش برای گرفتن پروانه نمایش، نمایش داده شود یک مسوول این اداره از بیضایی می خواهد که جهت تسهیل دراخذ پروانه نمایش، ابتدا فیلم را برای شحص خود او نمایش دهد تا نظرش را برای آماده کردن فیلم برای شورای نمایش به خود بیضایی بگوید.

فیلم توسط این مسوول دیده می شود و مساله خاصی در آن دیده نمی شود غیراز دو سه مورد جزئی. اما بیضایی از این ابتکار استقبال نمی کند و فیلم به شورای نمایش می رود و اختلاف نظرهایی از ممیزی بخش هایی از این فیلم تا شدیدتر، دربین اعضای آن در می گیرد. تاایکه محمدحسین صفار هرندی وزیر وقت ارشاد از جریان فیلم بیضایی در شورای نمایش اطلاع می یابد و یکباره دستور توقیف و عدم نمایش آن را می دهد و به این ترتیب در صدور پروانه نمایش گره ایجاد می شود و مساله پیچیده و ابعاد وسیعی پیدا می کند و عملاً روند صدور پروانه متوقف می شود.

 

بیضایی در جریان نشست خبری بعد از نمایش وقتی همه خوابیم در جشنواره فیلم فجر - سال 1387

 

وی گفت در این موقع یکی از مدیران زیرمجموعه جعفری جلوه (معاون سینمایی وقت ارشاد) برای خروج از این بن بست، پیشنهاد می کند که بگذاریم فیلم بدون هیچ ممیزی در جشنواره فیلم فجر (سال 1387 – جشنواره بیست و هفتم) به نمایش در آید و براساس بازخوردهایی تماشاچیان و اهالی رسانه در مورد پروانه نمایش فیلم تصمیم گیری شود.

این کارشناس با تجربه ادامه داد این پیشنهاد پذیرفته می شود و «وقتی همه خوابیم» از بن بست خارج می شود و در جشنواره فیلم فجر به نمایش در می آید اما در این جشنواره اتفاقی رخ می دهد که مساله این فیلم و جریان فیلمسازی بیضایی را به کلی دگرگون می سازد.

وی در این باره توضیح می دهد که علیرضا داوود نژاد کارگردان پیشکسوت سینما به طور غیر رسمی رابط بیضایی با وزار ت ارشاد در مراحل ساخت این فیلم و نظارت و نمایش آن بود. داوود نژاد در جریان ساخت این فیلم مبلغ 125 میلیون تومان کمک بلاعوض از وزارت ارشاد برای تولید آن گرفته بود.

وی ادامه در جریان نمایش فیلم «وقتی همه خوابیم» در جشنواره بیست و هفتم (سال 1387) و نشست بیضایی با خبرنگاران، اهالی رسانه نه از این فیلم آن استقبال نکردند و برخوردی سردی با آن داشتند بلکه سیل انتقادها متوجه وقتی همه خوابیم و بیضایی شد به طوری که برخی آن را ضعیف ترین کار بیضایی خواندند. در کنار این؛ خبرنگاران متوجه شدند که برای اولین بار دستکم بعد از انقلاب یک فیلم بیضایی بدون هیچ ممیزی در جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمده  و علاوه براین وزارت ارشاد برای ساخت این فیلم 125 میلیون تومان که آن موقع رقم قبال توجهی بود، کمک کرده است .

 

بیضایی در جریان نشست خبری بعد از نمایش وقتی همه خوابیم در جشنواره فیلم فجر - سال 1387

 

وی گفت انتقاد های شدید و نگاه تردید برانگیر اهالی رسانه به فیلم بیضایی که هیچ ممیزی نخورده بود و نیز نسبت به خود او به عنوان کارگردانی منتقد وضع موجود که اینک از دولت کمک گرفته همچنین ساخت فیلم به آن شکل داده بود، باعث شد نگاه آنها به بیضایی عوض شود و آن را ابراز کنند. در واقع نوعی انتقاد توام با بدگمانی نسبت به بیضایی شکل گرفت .

این کارشناس مطلع اضافه کرد بیضایی ظاهراً از این اوضاع دلخور شده بود و چند ماه بعد به فکر رفتن از ایران افتاد که مصادف با وقایع بعد از انتخابات سال 88 هم بوده که این هم بی تاثیر نبوده و به این ترتیب بیضایی از ایران مهاجرت کرد و دیگر هیچ فیلمی دست کم تاکنون نساخت اما چون دوره احمدی نژاد بود و وقایع سال 88 ، ذهن ها به سوی عاملیت محدودیت ها بعنوان علت مهاجرت بیضایی شکل گرفت و کوشش ها در رفع آن هم بی فایده بود.

 

###




نظرات کاربران

آخرین اخبار
از پرسش به شما 1
از پرسش به شما 2
یادداشت و نظر
از پرسش به شما
تماشا و نشست
© تمامی حقوق برای شرکت ایده بکر مبین محفوظ است.